Voorbeelden uit de praktijk

Onderscheidend brouwgerst, speciaal voor Gulpener

Huub DiederenOm een bier te brouwen dat onder Milieukeur verkocht mag worden, moet het graan aan de criteria van het keurmerk voldoen. Bij Gulpener bier is dit het geval. Het graan wordt geleverd door de coöperatieve vereniging Triligran. Zo’n veertig telers produceren exclusief voor de brouwer het gecertificeerde brouwgerst, en dat al ruim tien jaar lang. Huub Diederen is voorzitter van Triligran: “Gulpener neemt ons graan af en daarmee hebben wij een gegarandeerde afzet. Op deze manier zijn we niet aan de grote spelers in de markt overgeleverd. En de aangesloten telers onderscheiden zich, net als Gulpener, door een duurzaam product. Zo kom je tot een ‘en-en verhaal’, waarmee je samen verder kunt.”

Triligran is ruim vijftien jaar geleden opgericht door boeren die naast rogge, spelt en tarwe, voornamelijk brouwgerst telen. Met een man of zes werd deze graansoort geteeld en daarvan werd ook een bier gebrouwd. “Het bleek dat je met graan van Limburgse bodem een heel goed bier kan brouwen”, zegt Diederen. “Gulpener raakte geïnteresseerd en vroeg of we iets voor elkaar konden betekenen. Zodoende zijn we met ongeveer 45 telers voor de brouwer aan de slag gegaan. De telers hebben hun hele bedrijf aangepast aan het maatschappelijk verantwoord ondernemen voor de biermarkt.”

Organisatie
Triligran is een platte organisatie met een klein bestuur. In het begin was de coöperatieve vereniging gelieerd aan de bietencoöperatie COVAS, die vooral de buitendienst voor haar rekening nam. “Nu nemen vijf leden de bestuurlijke taken van Triligran waar”, zegt Diederen. “Het gaat dan vooral om het bijhouden van de registratie, het financiële plaatje, de afspraken met de brouwer en de opbrengsten onder de telers te verdelen.”
Triligran is een Limburgse vereniging met een klein internationaal randje: “Eén teler is een grensboer, met land in België.” De telers van Triligran produceren dit jaar ongeveer 1800 ton graan voor Gulpener. Dit volume varieert jaarlijks, afhankelijk van de afzet die de brouwer verwacht te realiseren. “Voor volgend jaar is bijvoorbeeld 2700 ton brouwgerst nodig”, legt Diederen uit. “Het aandeel per teler hangt af van het aandeel dat in het verleden is opgebouwd.”

Controle
Om te voldoen aan de criteria van Milieukeur wordt de teelt gecontroleerd door certificatie-instelling SGS. “Aan het begin van het teeltseizoen in maart is een audit en vervolgens een eindcontrole, vaak in juni”, zegt Diederen. “Dan kijkt SGS of er niet bespoten en bemest is en of het CO2-verhaal klopt. Vooral het voldoen aan de klimaatmodule valt niet mee. Als de controle in juni achter de rug is, krijgt de teler te horen of hij mag leveren.”
Gulpener laat de teelt ook nog op kwaliteit controleren in Duitsland. “Daar worden monsters genomen en kijkt men naar het eiwit- en het vochtgehalte”, legt Diederen uit. “Hier is een staffel aan gekoppeld. Voor alle telers geldt: hoe beter de gerst, hoe beter de uiteindelijke prijs.” Vervolgens wordt de teelt opgeslagen. “Dat doen we op twee punten. De binnenopslag komt bij mij te liggen en de buitenopslag bij een collega in Berg en Terblijt. Daarna slaat de mouter de oogst op in twee silo’s. Hij levert op afroep aan Gulpener.”

Gegarandeerde afzet
De samenwerking met Gulpener heeft voor de teler het voordeel dat hij een gegarandeerde afzet heeft. Maar er is ook een kanttekening te plaatsen.”De kosten die verbonden zijn aan het certificeren zijn hoger dan de opbrengsten. Gulpener betaalt één cent extra per kilo gerst, terwijl de kosten jaarlijks op 800 euro per teler liggen. Wanneer je dit rendabel wilt maken zou je meer dan 80 ton gerst moeten telen. Het gros van de telers heeft acht to tien hectare land en dit is dus niet te realiseren. Maar: hier staat dus de meerwaarde van een vaste afnemer tegenover.”

Huub Diederen heeft nog geen al te hoge verwachtingen van het telen van andere soorten graan onder Milieukeur. “Er zijn wel wat interessante ontwikkelingen over de mogelijkheden voor het leveren van Milieukeur gecertificeerd graan aan de ambachtelijke bakkerij De Bisschopsmolen in Maastricht. Door de gegarandeerde afzet bij Gulpener is het werken onder Milieukeur voor de telers wél interessant. “Hoewel we ook wel eens onze vraagtekens zetten bij alle regels en het papierwerk dat we ieder jaar weer moeten doen. We lopen nu al zo’n 15 jaar mee en weten wel zo ongeveer hoe het moet. Je zou bijvoorbeeld ook steekproefsgewijs kunnen controleren.” Maar Diederen is ook een realist. “Dit zijn nu eenmaal de spelregels van Milieukeur. Zolang als Gulpener gelooft in het maatschappelijk verantwoord ondernemen, blijft deze manier van telen interessant. Daarbij komt dat wij door Milieukeur ons kunnen onderscheiden en dat is ook wat waard.”

[Publicatie magazine SMK-Nieuws 63, september 2010]
 

Door Milieukeur kunnen wij ons onderscheiden en dat is ook wat waard
Terug naar overzicht